Περιοχή

Όρος Κτυπάς κορυφή - Ριτσώνα

Ημερομηνία Εορτής

20/07

Επιπλέον Πληροφορίες

Το Μεσσάπιον Όρος (ο σημερινός Κτυπάς) κατείχε στρατηγική και θρησκευτική σημασία από την αρχαιότητα, καθώς αποτελούσε το φυσικό σύνορο μεταξύ της Βοιωτίας και της Ευβοϊκής ακτής.
Ακολουθούν οι κυριότερες ιστορικές αναφορές:
1. Η αναφορά του Παυσανία
Ο περιηγητής Παυσανίας στα «Βοιωτικά» αναφέρει ότι το όρος πήρε το όνομά του από τον Μέσσαπο, έναν ήρωα που κατέφυγε εκεί από τη Βοιωτία. Στην κορυφή του βουνού υπήρχε ναός αφιερωμένος στον Μεσσάπιο Δία.
• Η επιλογή του Προφήτη Ηλία για το σημερινό ξωκλήσι δεν είναι τυχαία, καθώς στην ελληνική παράδοση ο Προφήτης Ηλίας (που σχετίζεται με τον ήλιο και τις καταιγίδες) αντικατέστησε συχνά τη λατρεία του Δία στις κορυφές των βουνών.
2. Ο αρχαίος «Τηλέγραφος» (Φρυκτωρία)
Το Μεσσάπιο ήταν ένας από τους σταθμούς του δικτύου των Φρυκτωριών (μετάδοση μηνυμάτων με φωτιά).
• Σύμφωνα με τον Αισχύλο στον «Αγαμέμνονα», η είδηση για την άλωση της Τροίας έφτασε στις Μυκήνες περνώντας από τον Κτυπά. Η φωτιά μεταφέρθηκε από το όρος Δίρφυς (ή την Εύβοια γενικότερα) στον Κτυπά και από εκεί στον Κιθαιρώνα.
3. Η Αρχαία Ανθηδόνα
Στους πρόποδες του βουνού, προς την πλευρά του Ευβοϊκού, βρισκόταν η Ανθηδόνα, το αρχαίο επίνειο των Θηβών. Οι κάτοικοι της περιοχής ήταν κυρίως ναυτικοί και ψαράδες, και πίστευαν ότι εκεί μεταμορφώθηκε ο Γλαύκος (ο θαλάσσιος δαίμονας) σε αθάνατο ον.
4. Το «Μεσσάπιον» όνομα
Η ετυμολογία της λέξης Μεσσάπιον (μέσος + άπια/νερό) παραπέμπει σε τόπο που βρίσκεται «ανάμεσα στα νερά», περιγράφοντας τέλεια τη θέση του βουνού ανάμεσα στον Βόρειο και τον Νότιο Ευβοϊκό Κόλπο.
Σήμερα, αν περπατήσει κανείς στο βουνό, μπορεί ακόμα να διακρίνει σε ορισμένα σημεία λαξευμένους βράχους ή υπολείμματα αρχαίων οχυρώσεων που μαρτυρούν τη συνεχή ανθρώπινη παρουσία εδώ και χιλιάδες χρόνια.

Ιστορία

Όπως συμβαίνει με πολλά ξωκλήσια του Προφήτη Ηλία στην Ελλάδα, η θέση του στην κορυφή του βουνού συνδέεται με τη λαϊκή παράδοση που θέλει τον Άγιο να ελέγχει τα καιρικά φαινόμενα (βροχή, κεραυνούς) από τα υψηλότερα σημεία.

Δεν υπάρχει καταγεγραμμένη ακριβής ημερομηνία ανέγερσης για το συγκεκριμένο ξωκλήσι του Προφήτη Ηλία στον Κτυπά, καθώς πρόκειται για ένα από τα πολλά ορεινά εξωκλήσια που χτίστηκαν με πρωτοβουλία των κατοίκων των γύρω περιοχών (π.χ. Δροσιά, Ανθηδόνα, Χαλκίδα).
Ωστόσο, μπορούμε να προσδιορίσουμε το χρονικό πλαίσιο με βάση τα εξής:
• Σύγχρονη μορφή: Το εκκλησάκι, όπως φαίνεται σήμερα, είναι μια σχετικά νεότερη κατασκευή (πιθανότατα του 20ού αιώνα), χτισμένο με πέτρα και υλικά της περιοχής.
• Στρατιωτικές εγκαταστάσεις: Η παρουσία του ναού στην κορυφή προϋπήρχε της δημιουργίας των στρατιωτικών εγκαταστάσεων (ραντάρ) στην περιοχή. Όταν ο στρατός περιέφραξε την κορυφή για λόγους ασφαλείας, το ξωκλήσι βρέθηκε μέσα στην ελεγχόμενη ζώνη.
• Παράδοση: Όπως τα περισσότερα ξωκλήσια του Προφήτη Ηλία στην Ελλάδα, χτίστηκε στην υψηλότερη κορυφή του βουνού ακολουθώντας τη λαϊκή παράδοση που θέλει τον Άγιο να τιμάται στα «υψηλά».
Συνήθως, τέτοιοι ναοί ανακαινίζονται ή ξαναχτίζονται πάνω σε ερείπια παλαιότερων μικρών ναΐσκων που υπήρχαν στην κορυφή για αιώνες.

Φωτογραφίες